Inventario florístico y entomofaunístico en tres objetos de conservación ecosistémicos en las zonas núcleo de las reservas estatales de Balam-kú y Balam-kin, Campeche (Insectos)

Occurrence
Latest version published by Comisión nacional para el conocimiento y uso de la biodiversidad on May 8, 2026 Comisión nacional para el conocimiento y uso de la biodiversidad

Download the latest version of this resource data as a Darwin Core Archive (DwC-A) or the resource metadata as EML or RTF:

Data as a DwC-A file download 9,000 records in Spanish (2 MB) - Update frequency: not planned
Metadata as an EML file download in Spanish (138 KB)
Metadata as an RTF file download in Spanish (33 KB)

Description

En la región sur del estado de Campeche se encuentra el macizo forestal más grande de México protegido en su mayor parte por las Reservas Estatales Balam-Kin y Balam-Kú y la Reserva de la Biosfera Calakmul, sumando 1,243,375 ha. Para la Reserva de Calakmul, se ha reportado una tasa de deforestación estimada de 0.2% anual (Vester at al, 2007). Lo que se traduce en una reducción de hábitat como: 1) Selva mediana subcaducifolia (selva de guayacán) importante para especies endémicas (p. ej.: Beaucarnea pliabilis) o bien incluidas en la NOM-059-SEMARNAT-2010 (p. ej.: Guaiacum sanctum) y otras especies que se aprovechan por su alto valor comercial, 2) Selva baja inundable (bajos inundables) a pesar de la riqueza del componente epifito Bromeliaceae y Orchidaceae) no ha sido considerada ni representada en el Inventario Nacional Forestal de 2000 y 3) Cuerpos de agua (aguadas), tanto permanentes como temporales, enfrentan desecación por sobre-explotación del agua o bien por exceso de evaporación al verse disminuida la vegetación a su alrededor y por la presencia de especies que desarrollan un comportamiento invasivo. Para contribuir al conocimiento de la biodiversidad de la región de Calakmul, Campeche y contar con información que permita diseñar estrategias para la conservación de selvas medianas subcaducifolias (selva de guayacán sensu Martínez-Galindo, 2002), selvas bajas inundables y la vegetación acuática de los cuerpos de agua (aguadas) se realizará un inventario florístico (estructural) y entomofaunístico, en 72 parcelas de 500m2 (24 parcelas para cada zona núcleo, considerando que Balam-kú cuenta con zona núcleo Norte y Sur), en las zonas núcleo de las Reservas Estatales Balam-kin y Balam-kú. Palabras clave: Florística, estructura, objetos de conservación, selva mediana, aguadas.Reino: 1 Filo: 1 Clase: 1 Orden: 13 Familia: 115 Género: 189 Subgénero: 25 Especie: 189 Epitetoinfraespecifico: 29

Data Records

The data in this occurrence resource has been published as a Darwin Core Archive (DwC-A), which is a standardized format for sharing biodiversity data as a set of one or more data tables. The core data table contains 9,000 records.

This IPT archives the data and thus serves as the data repository. The data and resource metadata are available for download in the downloads section. The versions table lists other versions of the resource that have been made publicly available and allows tracking changes made to the resource over time.

Versions

The table below shows only published versions of the resource that are publicly accessible.

Rights

Researchers should respect the following rights statement:

The publisher and rights holder of this work is Comisión nacional para el conocimiento y uso de la biodiversidad. This work is licensed under a Creative Commons Attribution (CC-BY 4.0) License.

GBIF Registration

This resource has been registered with GBIF, and assigned the following GBIF UUID: 2daac733-54d3-41b9-8f4d-f2fd45a68441.  Comisión nacional para el conocimiento y uso de la biodiversidad publishes this resource, and is itself registered in GBIF as a data publisher endorsed by Biodiversity Information System of Mexico.

Keywords

Occurrence; Invertebrados; Occurrence

External data

The resource data is also available in other formats

SNIB-JF128-insectos-CSV.zip http://www.snib.mx/proyectos/JF128/insectos/SNIB-JF128-insectos-CSV.zip UTF-8 CSV
SNIB-JF128-insectos-BD.zip http://www.snib.mx/proyectos/JF128/insectos/SNIB-JF128-insectos-BD.zip UTF-8 MDB MicrosoftAccess2007

Contacts

Gustavo Enrique Mendoza Arroyo
  • Originator
  • Responsable
Secretaría de Educación PúblicaTecnológico Nacional de MéxicoInstituto Tecnológico de Chiná
24520 Chiná
Campeche
MX
  • 01 (981) 8272052 ext 121
CONABIO Comisión nacional para el conocimiento y uso de la biodiversidad
  • Metadata Provider
  • Dirección General de Sistemas
Comisión Nacional para el Conocimiento y Uso de la Biodiversidad
  • Liga Periférico-Insurgentes Sur No. 4903, Col. Parques del Pedregal
14010 MÉXICO
Tlalpan
MX
  • 50045000
Patricia Ramos Rivera
  • Point Of Contact
  • Directora General de Sistemas
Comisión Nacional para el Conocimiento y Uso de la Biodiversidad
  • Liga Periférico-Insurgentes Sur No. 4903, Col. Parques del Pedregal
14010 México
Tlalpan
MX
  • 50045000

Geographic Coverage

País: MEXICO (CAMPECHE)

Bounding Coordinates South West [18.517, -90.061], North East [18.985, -89.798]

Taxonomic Coverage

Reino: Animalia Filo: Arthropoda Clase: Insecta Orden: Coleoptera, Hymenoptera, Hemiptera, Orthoptera, Diptera, Lepidoptera, Mantodea, Neuroptera, Odonata, Dermaptera, Psocoptera, Blattodea, Trichoptera Familia: Hydrophilidae, Braconidae, Coreidae, Acrididae, Mordellidae, Reduviidae, Dolichopodidae, Pentatomidae, Cicadellidae, Ichneumonidae, Erotylidae, Drosophilidae, Chrysomelidae, Membracidae, Vespidae, Dytiscidae, Scarabaeidae, Pieridae, Delphacidae, Simuliidae, Staphylinidae, Leiodidae, Tipulidae, Culicidae, Buprestidae, Calliphoridae, Apidae, Papilionidae, Carabidae, Cerambycidae, Muscidae, Sphecidae, Formicidae, Scutelleridae, Tabanidae, Curculionidae, Pompilidae, Nymphalidae, Mutillidae, Cercopidae, Tettigoniidae, Trichogrammatidae, Mantidae, Lygaeidae, Gryllidae, Mantispidae, Saturniidae, Elateridae, Erebidae, Hesperiidae, Hemerobiidae, Chalcididae, Asilidae, Chrysopidae, Pyrrhocoridae, Romaleidae, Ciidae, Chrysididae, Tachinidae, Psychodidae, Tephritidae, Megachilidae, Meloidae, Ascalaphidae, Aphididae, Cydnidae, Psychidae, Chironomidae, Sphingidae, Rhopalidae, Psilidae, Passalidae, Coccinellidae, Brentidae, Libellulidae, Tetrigidae, Stephanidae, Forficulidae, Eulophidae, Cecidomyiidae, Syrphidae, Miridae, Cicadidae, Flatidae, Bostrichidae, Cantharidae, Largidae, Ptinidae, Fulgoridae, Gracillariidae, Alydidae, Chyromyidae, Tenebrionidae, Pediciidae, Ptiloneuridae, Myrmeleontidae, Corixidae, Gerridae, Mesoveliidae, Belostomatidae, Coccidae, Labiduridae, Gryllacrididae, Psyllidae, Nabidae, Termitidae, Tingidae, Agromyzidae, Labiidae, Polycentropodidae, Saldidae, Anthocoridae, Pygidicranidae, Gyrinidae, Enicocephalidae

Kingdom Animalia
Phylum Arthropoda
Class Insecta
Order Coleoptera, Hymenoptera (abeja, avispa, hormiga), Hemiptera, Orthoptera, Diptera, Lepidoptera, Mantodea, Neuroptera, Odonata, Dermaptera, Psocoptera, Blattodea, Trichoptera
Family Hydrophilidae, Braconidae, Coreidae, Acrididae, Mordellidae, Reduviidae, Dolichopodidae, Pentatomidae, Cicadellidae, Ichneumonidae, Erotylidae, Drosophilidae, Chrysomelidae, Membracidae, Vespidae, Dytiscidae, Scarabaeidae, Pieridae, Delphacidae, Simuliidae, Staphylinidae, Leiodidae, Tipulidae, Culicidae, Buprestidae, Calliphoridae, Apidae, Papilionidae, Carabidae, Cerambycidae, Muscidae, Sphecidae, Formicidae, Scutelleridae, Tabanidae, Curculionidae, Pompilidae, Nymphalidae, Mutillidae, Cercopidae, Tettigoniidae, Trichogrammatidae, Mantidae, Lygaeidae (ligeidos), Gryllidae, Mantispidae, Saturniidae, Elateridae, Erebidae, Hesperiidae, Hemerobiidae (hemeróbidos), Chalcididae (avispitas patonas, chalcídidos), Asilidae, Chrysopidae, Pyrrhocoridae, Romaleidae, Ciidae, Chrysididae, Tachinidae, Psychodidae, Tephritidae, Megachilidae, Meloidae, Ascalaphidae, Aphididae, Cydnidae, Psychidae, Chironomidae, Sphingidae, Rhopalidae, Psilidae, Passalidae, Coccinellidae, Brentidae, Libellulidae, Tetrigidae, Stephanidae, Forficulidae, Eulophidae, Cecidomyiidae, Syrphidae, Miridae, Cicadidae, Flatidae, Bostrichidae, Cantharidae, Largidae, Ptinidae, Fulgoridae, Gracillariidae, Alydidae, Chyromyidae, Tenebrionidae, Pediciidae, Ptiloneuridae, Myrmeleontidae, Corixidae, Gerridae, Mesoveliidae, Belostomatidae, Coccidae, Labiduridae, Gryllacrididae, Psyllidae, Nabidae, Termitidae, Tingidae, Agromyzidae, Labiidae, Polycentropodidae, Saldidae, Anthocoridae, Pygidicranidae, Gyrinidae, Enicocephalidae
Genus Tropisternus, Apanteles, Savius, Schistocerca, Glipodes, Arilus, Chrysotus, Diaphorus, Oebalus, Phymata, Homalodisca, Alcaeorrhynchus, Endasys, Aegithus, Drosophila, Omophoita, Membracis, Brachygastra, Cybister, Copris, Anteos, Chionomus, Simulium, Ocypus, Ptomaphagus, Brachypremna, Psorophora, Agrilus, Calligrapha, Tapinaspis, Lucilia, Apis, Heraclides, Calosoma, Emesaya, Acrocinus, Musca, Ammophila, Pseudomyrmex, Pachycoris, Tabanus, Lactista, Anthonomus, Aporus, Dryas, Ips, Ephuta, Chrysobothris, Anopheles, Quedius, Prosapia, Pluviasilva, Zelandotipula, Trichogramma, Oncometopia, Pnirontis, Mantis, Mayacnephia, Melacoryphus, Gryllus, Platyscapulus, Calliphora, Cochliomyia, Acanthoscelides, Mantispa, Rothschildia, Staphylinus, Pyrophorus, Edessa, Philothalpus, Holomelina, Solenopsis, Codatractus, Tesserocerus, Laphria, Triatoma, Loxa, Meleoma, Dysdercus, Taeniopoda, Nezara, Altica, Ceracis, Estheria, Lutzomyia, Anastrepha, Orphula, Glutophrissa, Meloe, Ameropterus, Microcentrum, Aphis, Cristobalina, Dallasiellus, Camponotus, Notarctia, Lygaeus, Oiketicus, Apedilum, Ganyra, Aedes, Manduca, Jadera, Hamadryas, Ptichopus, Apiomerus, Odontotaenius, Heliconius, Rhabdodryas, Coccinella, Ubanius, Catorhintha, Epitheca, Paratettix, Eumorpha, Euptoieta, Promachus, Diabrotica, Sympetrum, Forficula, Murgantia, Paracrias, Xyleborus, Ululodes, Didactylomyia, Erinnyis, Ornidia, Pyrisitia, Macrothemis, Eurema, Danaus, Hydrophilus, Lygus, Proarna, Flatormenis, Zelurus, Deraeocoris, Rhyzopertha, Largus, Lasioderma, Euchroma, Tropidolophus, Cicindela, Mormidea, Platypus, Itzalana, Phyllocnistis, Cyrtomenus, Alydus, Heliscus, Gymnochiromyia, Eleodes, Dicranota, Loneura, Myrmeleon, Graptocorixa, Eurygerris, Mesovelia, Lethocerus, Camptonotus, Harmostes, Nabis, Procladius, Trigona, Nasutitermes, Corythucha, Haltichella, Liriomyza, Amaurochrous, Pelidnota, Verres, Fulgora, Cernotina, Pentacora, Orius, Fidicinoides, Marpesia, Protographium, Chlosyne, Oncopeltus, Anartia, Asterocampa, Siproeta, Morpho, Phoebis, Doxocopa, Pyragra, Gyrinus, Alienates
Subgenus Achradocera, Diaphorus, Sophophora, Cybister, Psilopelmia, Ocypus, Tupania, Psorophora, Aporus, Ephuta, Anopheles, Gryllus, Ecarinoceps, Myrmepomis, Stegomyia, Amblyonychus, Cicindelidia, Sillobus, Eleodes, Rhaphidolabis, Harmostes, Trigona, Chrysotus, Pelidnota, Oncopeltus
Species Tropisternus mexicanus, Apanteles deplanatus, Savius jurgiosus, Glipodes sericans, Arilus cristatus, Chrysotus (Achradocera) contractus, Diaphorus (Diaphorus) spectabilis, Oebalus mexicanus, Homalodisca insolita (chicharritas), Alcaeorrhynchus grandis, Endasys tricoloratus, Aegithus clavicornis, Drosophila (Sophophora) pseudoobscura, Membracis mexicana, Brachygastra mellifica (avispa, avispas, avispas, panal de castilla, cuchii (popoloca), moscón de la virgen, panal de Castilla, panal de olla, panal miniagua), Cybister (Cybister) fimbriolatus (buceador, cucaracha de agua, escarabajo buceador), Copris lugubris, Anteos clorinde (amarilla clorinde, mariposa amarillo sulfuroso), Chionomus balboae, Simulium (Psilopelmia) pseudocallidum, Ocypus (Ocypus) olens, Ptomaphagus (Tupania) forticornis, Brachypremna similis, Psorophora (Psorophora) ciliata, Agrilus crapullelus, Tapinaspis wesmaeli, Lucilia hominivorax, Apis mellifera (abeja, abeja de la miel, abeja europea, abeja mielera, abeja prieta, aha cab (Maya), enjambre, miel de abeja), Heraclides thoas (falso limonero, parapente con muelas), Calosoma diminutum, Emesaya brevipennis, Acrocinus longimanus (sultom (Maya)), Musca domestica, Ammophila gaumeri, Pseudomyrmex ferrugineus, Pachycoris klugii, Tabanus nigrovittatus, Lactista punctata, Anthonomus yucatanus, Aporus (Aporus) notabilis, Pachycoris torridus, Calosoma peregrinator, Ips mexicanus, Ephuta (Ephuta) yucatana, Chrysobothris yucatanensis, Anopheles (Anopheles) vestitipennis, Quedius antracinus, Prosapia simulans, Prosapia bicincta, Quedius rivorum, Pluviasilva mexicana, Zelandotipula guatemalensis, Trichogramma pretiosum, Oncometopia clarior (chicharritas), Pnirontis infirma, Mantis religiosa, Mayacnephia pachecolunai, Melacoryphus nigrinervis, Endasys flavissimus, Platyscapulus pulchellus, Calliphora infesta, Cochliomyia hominivorax, Acanthoscelides campeche, Mantispa interrupta, Staphylinus olens, Pyrophorus pellucens (luciérnagas), Edessa rufomarginata (jumil), Philothalpus paederiformis, Holomelina pomponia, Solenopsis geminata (akuán tsíga (Oto-mangue)), Codatractus yucatanus, Tesserocerus dewalquei, Laphria marginalis, Phymata americana, Triatoma dimidiata, Loxa viridis, Meleoma antennensis, Dysdercus mimulus, Taeniopoda obscura, Nezara viridula, Altica amicula, Ceracis cucullatus, Estheria picta, Anastrepha serpentina, Orphula vitripenne, Meloe laevis (escarabajos aceitosos, tulukan (Maya)), Ameropterus mexicanus, Microcentrum rhombifolium, Aphis gossypii (pulgón), Cristobalina sellata, Dallasiellus (Ecarinoceps) reflexus, Notarctia proxima, Calosoma alternans, Lygaeus reclivatus, Oiketicus kirbyi, Apedilum elachistus, Heraclides cresphontes (limonero, parapente con colmillos), Aedes (Stegomyia) aegypti, Manduca wellingi, Jadera haematoloma, Hamadryas julitta, Calosoma angulatum, Ptichopus angulatus (barrenillo, uejueue (Yuto-nahua)), Apiomerus spissipes, Odontotaenius cerastes, Rhabdodryas trite, Coccinella emarginata, Ubanius aeneus, Catorhintha guttula, Epitheca cynosura (libélulas), Paratettix mexicanus, Eumorpha labruscae, Promachus (Amblyonychus) lateralis, Diabrotica balteata (catarinita), Sympetrum signiferum (libélulas), Forficula auricularia, Murgantia histrionica, Paracrias anthonomi, Xyleborus ferrugineus, Ululodes quadripunctatus, Didactylomyia longimana, Erinnyis yucatana, Ornidia obesa, Macrothemis inacuta (libélulas), Calligrapha serpentina, Hydrophilus triangularis, Lygus lineolaris, Proarna insignis, Flatormenis squamulosa, Lygaeus kalmii, Zelurus spinidorsis, Deraeocoris flavilinea, Rhyzopertha dominica, Largus succinctus, Lasioderma serricorne, Euchroma giganteum (gusano cabezón), Tropidolophus formosus, Camponotus sericeiventris, Cybister occidentalis, Cicindela (Cicindelidia) cyaniventris, Mormidea lugens, Platypus parallelus, Itzalana rubescens, Phyllocnistis citrella, Cyrtomenus (Sillobus) emarginatus, Alydus tarsatus, Chrysotus mexicanus, Heliscus yucatanus, Gymnochiromyia concolor, Eleodes (Eleodes) spinipes (doypä (Otomí), pinacate echa pedos), Dicranota (Rhaphidolabis) mexicana, Loneura leonilae, Graptocorixa abdominalis, Eurygerris fuscinervis, Mesovelia mulsanti, Lethocerus colossicus, Camptonotus affinis, Harmostes (Harmostes) nebulosus, Nabis capsiformis, Procladius culiciformis, Calosoma altipeta, Trigona (Trigona) fulviventris (comasachi (Maya), muul kab (Maya)), Nasutitermes pictus (termita), Corythucha gossypii, Itzalana submaculata, Haltichella xanticles, Liriomyza huidobrensis, Calosoma aurocinctum, Chrysotus (Chrysotus) vividus, Dysdercus concinnus, Emesaya banksii, Amaurochrous dubius, Pelidnota (Pelidnota) centroamericana, Verres hageni, Itzalana formosa, Pelidnota (Pelidnota) punctulata, Fulgora laternaria, Zelandotipula associans, Nasutitermes nigriceps (termita), Cernotina laticula, Pentacora signoretii, Orius laevigatus, Fidicinoides pronoe, Marpesia petreus (alas de daga rojiza, capitán petreus, mariposa de alas afiladas), Oncopeltus (Oncopeltus) sexmaculatus, Anartia fatima (cocinera, istulha (Maya), ninfa fatima), Chlosyne lacinia (parche lacinia), Anthonomus eugenii, Alienates mexicanus
Infraspecificname Schistocerca piceifrons piceifrons, Phymata americana americana, Omophoita cyanipennis octomaculata, Calligrapha serpentina temaxensis, Dryas iulia moderata, Gryllus (Gryllus) assimilis assimilis, Rothschildia orizaba orizaba, Glutophrissa drusilla tenuis, Camponotus (Myrmepomis) sericeiventris imperator, Ganyra josephina josepha, Heliconius charithonia vazquezae, Euptoieta hegesia meridiania, Pyrisitia nise nelphe, Eurema daira eugenia, Danaus gilippus thersippus (mariposa del tizmo, mariposa reina, mariposa tiznada, papalotli (Yuto-nahua)), Camponotus sericeiventris pontifex, Emesaya brevipennis occidentalis, Protographium philolaus philolaus (cebra oscura, tlilizic (Maya)), Hamadryas februa ferentina, Chlosyne janais janais, Asterocampa idyja argus, Marpesia chiron marius, Siproeta stelenes biplagiata, Morpho helenor montezuma, Phoebis agarithe agarithe (clac (Maya), gusano pinto, pintillo, xicalpapálotl (Yuto-nahua)), Doxocopa laure laure, Heliconius erato petiverana, Pyragra fuscata fuscata, Gyrinus plicatus obtusus

Temporal Coverage

Start Date / End Date 2012-09-27 / 2014-11-11

Project Data

En la región sur del estado de Campeche se encuentra el macizo forestal más grande de México protegido en su mayor parte por las Reservas Estatales Balam-Kin y Balam-Kú y la Reserva de la Biosfera Calakmul, sumando 1,243,375 ha. Para la Reserva de Calakmul, se ha reportado una tasa de deforestación estimada de 0.2% anual (Vester at al, 2007). Lo que se traduce en una reducción de hábitat como: 1) Selva mediana subcaducifolia (selva de guayacán) importante para especies endémicas (p. ej.: Beaucarnea pliabilis) o bien incluidas en la NOM-059-SEMARNAT-2010 (p. ej.: Guaiacum sanctum) y otras especies que se aprovechan por su alto valor comercial, 2) Selva baja inundable (bajos inundables) a pesar de la riqueza del componente epifito Bromeliaceae y Orchidaceae) no ha sido considerada ni representada en el Inventario Nacional Forestal de 2000 y 3) Cuerpos de agua (aguadas), tanto permanentes como temporales, enfrentan desecación por sobre-explotación del agua o bien por exceso de evaporación al verse disminuida la vegetación a su alrededor y por la presencia de especies que desarrollan un comportamiento invasivo. Para contribuir al conocimiento de la biodiversidad de la región de Calakmul, Campeche y contar con información que permita diseñar estrategias para la conservación de selvas medianas subcaducifolias (selva de guayacán sensu Martínez-Galindo, 2002), selvas bajas inundables y la vegetación acuática de los cuerpos de agua (aguadas) se realizará un inventario florístico (estructural) y entomofaunístico, en 72 parcelas de 500m2 (24 parcelas para cada zona núcleo, considerando que Balam-kú cuenta con zona núcleo Norte y Sur), en las zonas núcleo de las Reservas Estatales Balam-kin y Balam-kú. Palabras clave: Florística, estructura, objetos de conservación, selva mediana, aguadas.

Title Inventario florístico y entomofaunístico en tres objetos de conservación ecosistémicos en las zonas núcleo de las reservas estatales de Balam-kú y Balam-kin, Campeche (Insectos)
Identifier SNIB-JF128-JF1281607F_insectos_SIB2016.12.19-insectos
Funding Comisión Nacional para el Conocimiento y Uso de la Biodiversidad (CONABIO)
Study Area Description Invertebrados insectos como abejas, abejorros, avispas, hormigas insectos como caballitos del diablo, libélulas insectos como caras de niño, chapulines, grillos, saltamontes insectos como catarinas, escarabajos, gorgojos, luciérnagas insectos como chinches, cigarras, pulgones insectos como crisopas, hormigas león, moscas de Dobson, moscas serpiente, patudos insectos como moscas de la fruta, moscas domésticas, mosquitos, tábanos, zancudos insectos como tijerillas insectos: cucarachas, polillas, termitas insectos: frigáneas, tricópteros insectos: insectos hoja, insectos palo, mantis insectos: mariposas, orugas, polillas insectos: piojos

The personnel involved in the project:

Gustavo Enrique Mendoza Arroyo
  • Content Provider

Collection Data

Collection Name Colección Entomológica;ECO-SC-E;El Colegio de la Frontera Sur, Unidad San Cristóbal de las Casas;ECOSUR
Collection Identifier SNIB-JF128-JF1281607F_insectos_SIB2016.12.19-insectos
Parent Collection Identifier NO APLICA
Collection Name Colección Entomológica;CP-CT;Colegio de Postgraduados, Campus Tabasco;CP
Collection Identifier SNIB-JF128-JF1281607F_insectos_SIB2016.12.19-insectos
Parent Collection Identifier NO APLICA
Curatorial Units Between 1 and 8,118 Ejemplar

Additional Metadata

Alternative Identifiers 2daac733-54d3-41b9-8f4d-f2fd45a68441
https://www.snib.mx/iptconabio/resource?r=SNIB-JF128-JF1281607F-insectos-SIB2016.12.19